बेंडवळ येथे लोकसहभागातून दगड-मातीचा बंधारा; जलसंधारणाचे प्रेरणादायी उदाहरण
बेंडवळ येथे लोकसहभागातून दगड-मातीचा बंधारा; जलसंधारणाचे प्रेरणादायी उदाहरण
नाशिक जिल्ह्यातील सुरगाणा तालुक्यातील बेंडवळ येथे ग्रामस्थांनी लोकसहभागातून श्रमदान करून दगड-मातीचा बंधारा उभारून ग्रामीण भागातील जलसंधारणाचे एक आदर्श उदाहरण निर्माण केले आहे. या उपक्रमामुळे केवळ पाण्याचा प्रश्न सुटण्यास मदत होणार नसून, गावकऱ्यांमधील एकजूट आणि सामाजिक बांधिलकीही ठळकपणे दिसून आली आहे.
शासकीय निधीची प्रतीक्षा न करता ग्रामस्थांनी स्वतः पुढाकार घेत तरुण, महिला व ज्येष्ठ नागरिकांच्या सहभागातून हा कच्चा बंधारा उभारला. सर्वांनी श्रमदान केल्याने कामाचा खर्च कमी झाला असून, बंधाऱ्याबाबत ग्रामस्थांमध्ये आपुलकीची भावना निर्माण झाली आहे.
या बंधाऱ्यामुळे पावसाचे वाहून जाणारे पाणी अडवले जाणार असून त्यामुळे परिसरातील विहिरी व कूपनलिकांच्या भूजल पातळीत वाढ होण्याची अपेक्षा आहे. साठवलेल्या पाण्याचा उपयोग रब्बी हंगामातील शेतीसाठी होणार असल्याने शेतकऱ्यांना मोठा दिलासा मिळणार आहे.
पर्यावरणपूरक दृष्टीनेही हा उपक्रम महत्त्वाचा ठरतो. बंधाऱ्यासाठी स्थानिक दगड व मातीचा वापर करण्यात आल्याने निसर्गाची हानी टळली आहे. पाणी साठल्याने परिसरातील झाडे, वनस्पती टिकून राहण्यास तसेच वन्यजीवांना पिण्याचे पाणी उपलब्ध होण्यास मदत होणार आहे.
सुरगाणा सारख्या डोंगराळ भागात पावसाचे पाणी वेगाने वाहून जाते. अशा परिस्थितीत ‘पाणी अडवा, पाणी जिरवा’ या संकल्पनेनुसार बेंडवळ ग्रामस्थांनी उचललेले हे पाऊल इतर गावांसाठी नक्कीच प्रेरणादायी ठरणार आहे.
